خیابان سپه قزوین یکی از شاخصترین جاذبههای تاریخی این شهر است که آن را به فرمان شاه طهماسب صفوی ساختهاند. جالب است بدانید که قدمت خیابان سپه قزوین به بیش از ۴۵۰ سال میرسد. این خیابان که به عنوان نخستین خیابان طراحیشده ایران شناخته میشود، نمادی از شهرسازی نوین کشور است. اما اگر نمیدانید خیابان سپه قزوین کجاست باید بگوییم که در بافت قدیمی شهر قرار دارد و از مقابل مسجد جامع تا نزدیکی دروازه عالیقاپو امتداد یافته است.
منابع تاریخی و حتی عکس قدیمی خیابان سپه قزوین نشانههایی از شکوه معماری صفوی قابل مشاهده است. همچنین، در بسیاری از نقشههای گردشگری، مانند نقشه خیابان سپه قزوین، موقعیت این خیابان را به عنوان یک محور اصلی شهر ثبت کردهاند.
امروزه علاوه بر تاریخچه خیابان سپه قزوین و جذابیتهای معماری آن، رستورانها و کافههای سنتی نیز رونق ویژهای به این محدوده دادهاند. گردشگران با قدمزدن در این مسیر میتوانند از دیدن بناهای تاریخی لذت ببرند. هم اینکه تجربهای خوشمزه در رستوران سنتی خیابان سپه قزوین یا بازدید از رستورانهای خیابان سپه قزوین خواهند داشت. از نظر تقسیمبندی شهری نیز ممکن است بپرسید که خیابان سپه قزوین منطقه چند است؛ در پاسخ باید گفت که این خیابان در منطقه مرکزی شهر قرار دارد.
در ادامه با تیم محتوای مجله پایانه ما را همراهی کنید تا هر آنچه میخواهید در مورد اولین خیابان ایران بدانید را به دست آورید.
جدول راهنمای بازدید خیابان شهدا قزوین
چنانچه مشتاق به بازدید و کمی پیادهروی در این خیابان کهن ایرانی هستید، اطلاعات لازم را برای این منظور را در جدول زیر به شما ارائه دادهایم. البته راهنمای سفر به قزوین را هم فراموش نکنید که هر آنچه را در مورد این شهر بخواهید در اختیارتان قرار میدهد.
| موضوع | اطلاعات کاربردی |
| موقعیت: | استان قزوین، مرکز شهر، از مسجد جامع تا دروازه عالیقاپو |
| اهمیت تاریخی: | نخستین خیابان طراحیشده ایران (دوران صفوی، شاه طهماسب) |
| نامهای دیگر: | خیابان شهدا، خیابان دولتی، خیابان علیقاپو |
| قدمت: | بیش از ۴۵۰ سال؛ ثبت ملی بهعنوان «اولین خیابان ایران» (۱۳۸۷) |
| معماری: | سنگفرش قدیمی، درختان و جویهای آب در دو طرف، عمارتها و باغها |
| بناهای اطراف: | مسجد جامع قزوین، مسجد و مدرسه شیخالاسلام، دروازه عالیقاپو، خانه ابوترابی، بازار سپه |
| جاذبههای نزدیک: | کاخ چهلستون (کلاهفرنگی)، کاروانسرای سعدالسلطنه |
| رستورانها و کافهها: | رستوران سنتی شمس، رستوران اقبالی، غذاکده چلوچی، کافه کتاب مینوی خرد |
| بهترین زمان بازدید: | صبح زود یا بعد از عصر (بهدلیل شلوغی ظهر و غروب) |
| نکته مهم: | بهدلیل ترافیک و شلوغی، بهتر است با خودرو شخصی وارد نشوید |
| تجربه ویژه: | قدمزدن در خیابان و لذت حالوهوای سنتی + صرف غذای در رستورانهای اطراف |
موقعیت خیابان سپه قزوین کجاست؟
خیابان شهدا قزوین قدیمیترین خیابان مدرن ایران بوده که از زمان احداث تا کنون تغییر چندانی در عرض و ساختار آن رخ نداده است. خیابان سپه در مقابل ورودی عالیقاپو و در قلب قزوین قرار دارد و به چهارراه سپه میرسد. اطراف آن بناهای مهمی چون مسجد جامع قزوین، مدرسه و مسجد شیخالاسلام، بازار سپه و خانههای تاریخی قزوین مانند ابوترابی واقع شدهاند. خیابان سپه به بازار سپه نزدیک است، اما از نظر رفاهی امکانات چندانی ندارد. به دلیل شلوغی در حوالی ظهر و غروب، بهتر است با خودرو وارد نشوید.
آدرس خیابان سپه: استان قزوین، قزوین، منطقه مرکزی شهر
خیابان سپه قزوین، اولین خیابان ایران است!
از آنجا که خیابان سپه نخستین فضای شهری منظم و متفاوت با بافت ارگانیک و بینقشه کوچهها و میدانهای سنتی بود، در تاریخ شهرسازی ایران به عنوان نخستین خیابان طراحیشده و مسیر مستقیم برای عبور و مرور شهرت دارد. این گذر در عهد صفویان از دروازه عالیقاپو آغاز و تا روبهروی مسجد جامع قزوین امتداد داشت.
پس از انتقال پایتخت به اصفهان، نمونهای کاملتر و پیشرفتهتر به نام چهارباغ را ساختند. بنابراین، اطلاق عنوان «اولین خیابان ایران» به خیابان سپه قزوین کاملا موجه به نظر میرسد.
اسامی خیابان سپه قزوین:
نام خیابان نیز به احتمال برگرفته از نام خیابانی در هرات است؛ جایی که شاه تهماسب در دوران ولیعهدی خود اقامت داشت. این خیابان که در گذشته به نامهای خیابان علیقاپو و خیابان دولتی معروف بود، امروزه با نام خیابان شهدا شهرت یافته است.
تاریخچه خیابان شهدا قزوین شاه طهماسب
همانطور که گفتیم خیابان سپه قزوین نخستین خیابان طراحیشده در ایران است که آن را در روزگار صفویان و همزمان با پایتختی قزوین ساختهاند. این خیابان در سال ۱۳۸۷ به طور رسمی به عنوان «اولین خیابان ایران» به ثبت رسید. بنای آن به فرمان شاه تهماسب در شمال شهر قدیم (شهرستان قدیم) یا حصار شاپور، همزمان با توسعهی جعفرآباد شکل گرفت. در دو سوی این خیابان، عمارتها و خانههای اعیانی را ساختهاند و باغ سعادتآباد، عمارت دولتخانه و حرم، همراه با باغهای شرقی و غربی بر اهمیت آن افزودهاند.
معماری خیابان دولتی قزوین به کدام دوره برمیگردد؟
دو سوی خیابان ردیفی از درختان و جویهای آب قرار دارد و کف آن با سنگفرش پوشیده شده است. در دوره قاجار در انتهای خیابان و مقابل مسجد جامع، کاروانسرای بزرگی ساخته شد که در دوران پهلوی برای احداث میدان تخریب گردید.
توسعه نقشه خیابان سپه قزوین:
خیابان سپه قزوین را در دوره صفوی، به دستور شاه تهماسب ساختهاند و با عمارتها، باغها و بناهای شاخص، نقش محوری در شهرسازی پایتخت صفوی یافت. در دوره قاجار، خیابان گسترش یافت، کاروانسرا و چاپارخانه در آن ساختند و مسیر اصلی برای رفتوآمد و تجارت شهری تقویت شد. درباره توسعه خیابان شهدا قزوین:
دوره شاه صفی صفوی
در دوره شاه صفی، خیابان دولتی قزوین به سمت جنوب امتداد یافت و تا گورستان کهنبار، آرامگاه جنوبی شهر کشیده شد. اندکی بعد، نام «خیابان» به بخشی از شهرستان قدیم اطلاق گردید و محلهای به نام «محله خیابان» شکل گرفت.
عصر ناصرالدین شاه قاجار
در عصر ناصرالدینشاه و زمان تصدی سعدالسلطنه که پس از مدتی به حکومت قزوین رسید، کاروانسرای بزرگ قزوین، چاپارخانه و ادارهی تلگراف هند و اروپا در بخش جنوبی خیابان بنا شد؛ یعنی از برابر مسجد جامع قزوین تا چهارراه سپه کنونی. همچنین از شرق کاروانسرا، گذری باریک خیابان شهدا قزوین را به خیابان تهران (تهران قدیم امروزی) متصل میکرد که بعدها به بازار سبزی فروشان بدل شد. کاروانسرا و چاپارخانه در سال ۱۳۱۰ خورشیدی ویران و سبزه میدان جایگزین آن شد، اما به دلیل کمبود آب به تدریج متروک ماند.
عصر پهلوی تاکنون چگونه است؟
در دوره پهلوی، کف خیابان دولتی قزوین با سنگفرش مزین شد و جلوهای تازه یافت که امروزه یکی از دیدنیترین جاذبههای قزوین به شمار میرود. با ورود راه آهن به قزوین و احداث ایستگاه در جنوب شهر، خیابان سپه باز هم امتداد یافت و به ایستگاه و میدان آن رسید. سعدالسلطنه نیز در بخش جنوبی، میان دروازه تهران و بارگاه امامزاده حسین تخریب شد.
این خیابان همچنان جایگاهی ویژه نزد مردم دارد. در آیینهای ملی، مذهبی و سوگواریها، جمعیت از سراسر شهر در آن گرد هم میآیند تا بار دیگر خیابان دولتی قزوین نقش محور اصلی زندگی اجتماعی ساکنان شهر را ایفا کند.
رستوران های خیابان سپه قزوین کدامند؟
بسیاری از رستورانهای خیابان سپه قزوین با ارائه غذاهای سنتی ایرانی و محلی قزوینی، فضایی دلنشین و صمیمی برای گردشگران و اهالی شهر به وجود میآورند. این رستورانها علاوه بر کیفیت بالای غذا، معماری و دکور سنتی خود را حفظ کرده و تجربهای فرهنگی منحصربهفرد برایتان رقم خواهند زد. در اینجا به بخشی از رستورانهای خیابان شهدا قزوین خواهیم پرداخت:
غذاکده چلوچی
غذاکده چلوچی با تمرکز بر غذاهای سنتی ایرانی و چلوکبابهای لذیذ، محیطی ساده و صمیمی برای خانوادهها و گردشگران مهیا کرده است. کیفیت بالای غذاها و سرو سریع، آن را به انتخابی محبوب در خیابان دولتی قزوین تبدیل کرده است. این مکان برای یک وعده ناهار سریع و خوشمزه بسیار مناسب است.
کافه کتاب مینوی خرد
کافه کتاب مینوی خرد ترکیبی از فضای آرام کافه و کتابخانه کوچک است که امکان صرف نوشیدنی و مطالعه همزمان را به وجود میآورد. دکور سنتی و محیط دلنشین آن تجربهای متفاوت از کافهگردی در قزوین را به شما هدیه میدهد. همچنین برنامههای فرهنگی و کتابخوانی گهگاهی در این مکان برگزار میشوند.
رستوران سنتی شمس
رستوران سنتی شمس با فضای سنتی و چیدمان ایرانی، انواع غذاهای محلی قزوین را میپزد. کیفیت غذاها و طعم اصیل آنها، بازدیدکنندگان را مجذوب خود میکند. حیاط کوچک و دنج رستوران، مکان مناسبی برای صرف غذا در هوای آزاد است.
رستوران اقبالی
این رستوران به خاطر منوی متنوع و غذاهای خوشمزه ایرانی و سنتی معروف است. محیط گرم و صمیمی آن باعث شده گردشگران و اهالی قزوین به طور مداوم به آن مراجعه کنند. این رستوران برای صرف وعدههای خانوادگی یا دوستانه در خیابان سپه قزوین مناسب است.
جاهای دیدنی اطراف خیابان علی قاپو قزوین:
خیابان دولتی قزوین، نخستین خیابان طراحیشده ایران، هم از نظر تاریخی ارزشمند است و هم اطراف آن مجموعهای از بناها و آثار دیدنی وجود دارند. از مسجد جامع عتیق و دروازه عالی قاپو گرفته تا بازار سپه و خانه ابوترابی، هر کدام بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی این شهر را روایت میکنند. در شمال خیابان نیز کاخ چهلستون و مجموعه دولتخانه صفوی جلوهای از شکوه پایتختی قزوین در دوره صفویان را نشان میدهد. امروزه بازدید از این مکانها در کنار قدمزدن در خیابان شهدا قزوین، سفری به اعماق تاریخ و معماری ایرانی است که گردشگران را مجذوب خود میکند. در ادامه میخواهیم به توضیح مختصری در مورد این جاذبههای دیدنی قزوین بپردازیم:
1. مسجد جامع قزوین (مسجد جامع عتیق)
مسجد جامع عتیق قزوین یکی از کهنترین مساجد ایران است. قدمت این مسجد به دوران سلجوقی میرسد و بخشی از آن را بر روی آتشکده ساسانی ساختهاند. مسجد جامع در نزدیکی خیابان شهدا قزوین قرار دارد و همواره محل برگزاری مراسم مذهبی مهم بوده است. کاشیکاریها و محرابهای تاریخی آن از ارزشمندترین نمونههای معماری اسلامی در ایران هستند.
2. دروازه عالی قاپو (عالی قاپو)
عالی قاپو ورودی اصلی به دولتخانه صفوی قزوین بود که در شمال خیابان سپه قرار دارد. این دروازه نماد شکوه پایتختی قزوین در دوره شاه تهماسب است و آغازگر خیابان دولتی قزوین به شمار میآید. با این وجود، معماری باشکوه آن هنوز هم جلوهای از عظمت دوره صفویان را به نمایش میگذارد.
3. مدرسه و مسجد شیخ الاسلام
بنای حاضر از مدارس دینی مهم دوره صفوی در کنار خیابان سپه قزوین است که هم نقش آموزشی داشته و هم محل اقامه نماز بود. معماری آجری و فضای سنتی آن بازتابی از معماری علمی – مذهبی آن دوران است. علاوه بر این، هنوز هم به عنوان یک اثر تاریخی ارزشمند مورد توجه گردشگران قرار میگیرد.
4. بازار سپه قزوین
بازار سپه در امتداد خیابان شهدا قزوین قرار دارد و از بازارهای قدیمی شهر محسوب میشود. این بازار با مغازههای آجری و حجرههای سنتی، حالوهوای اصیل قزوین را به رخ مسافران و ساکنان شهر میکشد. همچنین، خرید صنایع دستی و محصولات محلی در این بازار تجربهای خاص برای گردشگران است.
5. خانه تاریخی ابوترابی
خانه ابوترابی در نزدیکی خیابان سپه قزوین واقع شده و نمونهای شاخص از خانههای اعیانی این دیار است. بنای ابوترابی دارای حیاط مرکزی و معماری سنتی با تزئینات زیبا است. بازدید از این خانه تصویری روشن از سبک زندگی طبقه مرفه قزوین در گذشته را آشکار میسازد.
6. کاخ چهلستون قزوین (کاخ کلاه فرنگی)
این کاخ در شمال خیابان دولتی قزوین و در مجموعه دولتخانه صفوی قرار دارد. عمارت چهلستون تنها بخش باقیمانده از ارگ سلطنتی صفوی در قزوین است. کاخ کلاه فرنگی امروزه به عنوان موزه خوشنویسی ایران مورد بازدید عموم و مسافران قرار میگیرد.
7. کاروانسرای سعدالسلطنه
هر چند بخشی از آن در گسترش خیابان سپه قزوین ویران شد، اما هنوز هم بخش زیادی از کاروانسرای سعدالسلطنه در مرکز شهر پابرجاست. این کاروانسرا بزرگترین کاروانسرای سرپوشیده ایران است. حجرهها، تیمچهها و بازارچههای آن امروزه به مرکز مهم گردشگری و صنایعدستی تبدیل شدهاند.
سخن پایانی با مخاطبان اتوبوسی پایانه
اگر به دنبال سفری راحت، اقتصادی و پر از تجربههای تاریخی هستید، سفر اتوبوسی به قزوین بهترین انتخاب برای شما خواهد بود. قزوین با قدمتی چند هزار ساله و جاذبههایی چون خیابان سپه، کاخ چهلستون، مسجد جامع و کاروانسرای سعدالسلطنه، مقصدی فوقالعاده برای علاقهمندان به تاریخ، معماری و فرهنگ ایرانی است. سفر با اتوبوس، ارزانتر و در دسترستر از دیگر روشهای حملونقل است. این روش، فرصتی به شما میدهد تا بدون دغدغه رانندگی، مسیر را با آرامش طی کرده و در طول راه از مناظر طبیعی لذت ببرید.
برای برنامهریزی سفرتان، کافی است از سایت و اپلیکیشن پایانه استفاده کنید و به سادگی بلیط اتوبوس به قزوین را در هر ساعتی از شبانهروز خریداری نمایید. در پایانه، امکان انتخاب صندلی دلخواه، مشاهده قیمتها و مقایسه خدمات شرکتهای مختلف برایتان وجود دارد تا با آسودگی خاطر تصمیم بگیرید. علاوه بر این، پشتیبانی ۲۴ ساعته پایانه، خیال شما را در صورت هر گونه تغییر یا سؤال راحت میکند.