حمل و نقل در تهران چگونه شکل گرفت

حمل و نقل در تهران چگونه شکل گرفت

حمل و نقل در تهران قدیم به فراخور درآمد مردم و شرایط و نیازهای روز شکل گرفت وبا تغییرات زیادی همراه بود.  در ابتدا تنها وسیله حمل و نقل و رفت و آمد در شهر و کو ی و برزن چهار پایان بودند.  این روش برای زنان و کودکان  در مسافت های طولانی سخت بود. در نتیجه از صندوق هایی استفاده می کردند که به آن پالگی می‌گفتند. معمولا زنان به صورت چمباتمه  درون آن می نشستند ویا کجاوه ای بر روی شتر قرار می‌دادند که در بعضی موارد  دارای سقف بسته بود که به آن هودج می‌گفتند.
تخت روان وسیله ای برای حمل و نقل در تهران قدیم و بصورت  اتاقک کوچکی بود که روی دو تیرک چوبی قرار می‌گرفت .آنگاه دو سر تیرهای چوبی را به دو قلاب که بر پشت دو چهارپایی مانند اسب قرار داشت منتقل می‌کردند تا با حرکت حیوانات این تخت نیز حرکت کند .
اولین کالسکه در دوران صفویه به وسیله یکی از بازرگانان روسی به شاه عباس دوم به عنوان سوغات هدیه داده شد که استفاده چندانی هم از آن نشد. کالسکه بعنوان وسیله حمل و نقل در تهران قدیم و در میان اشراف و اعیان از زمان ناصرالدین شاه رایج گردید ، اولین نفر از علما که دارای کالسکه اختصاصی بود آیت الله سید ابوالقاسم امامی داماد ناصرالدین شاه بود و بعد از آن نیز آیت الله شیخ فضل الله نوری را می‌توان نام برد. در آن زمان کالسکه بیشتر جنبه اختصاصی داشت و تنها وسیله نقلیه عمومی خط آهن تهران – شهرری معروف به ماشین دودی بود.

از طرفی چون وضعیت محلات و کوچه های قدیمی تهران برای تردد با وسیله نقلیه چرخ دار مناسب نبود ناصرالدین شاه دستور کشیدن خط آهنی معروف به واگن اسبی را داد که یکی از مشکلات این واگن اسبی فرونشستن معابر واگن نسبت به سطح خیابان بود. به ویژه در زمستان که تجمع آب روی ریل و یخ زدگی آن باعث قطع عبور و مرور واگن می شد.

 

گاری در قشون کشی روسها به ایران شناخته شد و درشکه نیز هدیه روس ها به ایشان بود. گاری ها به دو گروه گاری پستی و گاری مسافرکشی تقسیم می شدند که گاری پستی نسبت به گاری تجاری بیشتر راه می پیمود. گاری های پستی چهار اسبه بودند و در هر منزلگاه اسبهای خسته با تازه‌نفس تعویض می‌شدند . دلیجان نیز گاری مسافری دیگری بود که طبقات پر درآمد با آن سفر می‌کردند.

اولین وسیله حملو نقل موتوری  اتومبیل بود که در  سال ۱۲۸۳ شمسی وارد ایران شد .مظفرالدین شاه در سفر خود به اروپا دو اتومبیل با دو راننده فرانسوی به تهران آورد .اولین اتومبیلی که وارد ایران شد سواری فورد کروکی بود که سرعتش از ۴۰ کیلومتر تجاوز نمی‌کرد. اتومبیل‌های باری نیز عبارت از کامیون زنجیری با لاستیک توپر با دیفرانسیل بودند . همچنین جالب است بدانید اولین آیین نامه رانندگی در ایران توسط شخصی به نام وستد اهل سوئدی تهیه و تنظیم شد.

اتوبوس بسیار قدیمی
اتوبوس بسیار قدیمی

پس از آنکه لایحه تاسیس شرکت های حمل و نقل  اتوبوسرانی خصوصی در سال ۱۳۰۵ تصویب شد ، مجوز راه اندازی آن به یک شرکت دانمارکی داده شد. مدتی پس از راه اندازی خطوط اتوبوسرانی در تهران و شمیران به دلیل کمبود درآمد، فعالیت این اتوبوسها متوقف شد.
در سال ۱۳۲۱ مصوبه ای مبنی بر اجازه ایجاد شرکت های حمل و نقل شهری ارائه شد. در سال ۱۳۲۳ با کمک یکی از بانک ها  تعدادی اتوبوس وارد کشور شد. از ۵۰ دستگاه اتوبوس وارداتی مدل جدید ۳۰ دستگاه به تهران اختصاص داده شد. این اتوبوسها که بعدها تعدادشان به ۲۰۰ دستگاه رسید به صورت اقساط به شرکت های خصوصی فروخته شد.
برادران تهراني (حاج اصغر و حاج رضا تهراني) از اوان جواني فعاليت اتوبوس سازي را در دشوارترين شرايط و مقارن با جنگ جهاني دوم آغاز نموده و در سالهاي ۱۳۲۵ تا ۱۳۴۰ پس از سالها تلاش کارخانه پارس لوکس را بنيان نهاده و نخستين اتوبوس و ميني بوس هاي مگروس دویتز را در ايران توليد نمودند
به تدریج اتوبوسرانی بعنوان یک سیستم حمل ونقل شهری نظام یافته تر شد و بیشتر تحت کنترل درآمد. رفتار عمومی نیز برای سوار شدن به اتوبوس صحیح تر شد و مردم خود برای سوار شدن به اتوبوس صف می بستند.در سال ۱۳۳۱ قانون تاسیس شرکت های حمل و نقل اتوبوسرانی عمومی در تهران و شهرها به تصویب مجلس شورای ملی رسید و امتیاز آن نیز به شهرداری ها محول شد.  در همین سال شرکت اتوبوسرانی تبریز تاسیس شد. نهایتا” در فروردین ۱۳۳۵ شرکت سهامی اتوبوسرانی تهران با نام شرکت واحد اتوبوسرانی تهران وحومه با سرمایه سیصد میلیون ریال به ثبت رسید و همزمان با آن شرکت اتوبوسرانی اهواز نیز تاسیس شد.

افکار خود را به اشتراک گذارید