غار کرفتو کردستان یک مجموعه طبیعی-تاریخی در شمال استان کردستان است. این غار حدود ۷۲ کیلومتری شمال غرب دیواندره و در شرق شهرستان سقز، در منطقهای به نام هَواتو قرار دارد. مجموعه شامل یک صخره عظیم آهکی با شیب ۴۵ درجه و ابعاد تقریبی ۱۵۰۰ متر طول و ۷۰۰ متر عرض است.
جاذبه کرفتو در منطقه حفاظتشدهای به نام عبدالرزاق قرار دارد. منطقه عبدالرزاق یکی از ارزشمندترین و غنیترین مناطق محیطزیستی غرب ایران است. این منطقه زیستگاه بیش از ۱۲۰ گونه جانوری و انواع گیاهان بومی است. محدوده این غار همراه با آثار تاریخی دیگری همچون قلعه تاریخی زیویه و مجموعه تاریخی تخت سلیمان، یک مثلث فرهنگی-تاریخی در شمالغرب و غرب ایران تشکیل دادهاند. مثلث توریستی غرب ایران جاذبهای مهم برای گردشگران داخلی و خارجی است.
یکی از شگفتیهای این مجموعه، غار کرفتو است. غار باستانی کردها را به اصطلاح بومی قلعه کرفتو (Qaleh Karaftoo) و در گویش سورانی کردی «قەڵای کەرەفتوو» مینامند. بیشک غار کرفتو در کردستان (Tertiary geological era) یکی از جذابترین جاذبههای باستانی ایران است. ناگفته نماند که این مکان را بدون استفاده از ابزارهای برقی و تنها با وسایل دستی ساختهاند و شکل دادهاند. این غار، یک غار طبیعی آهکی است که احتمالاً در دوره زمینشناسی ترشیاری به وجود آمده است.
غار صخرهای کرفتو در میان غارهای جهان شهرت ویژهای دارد؛ دلیل این شهرت تغییرات، ساختوسازها و فضاهای تو در تویی است که انسانهای گذشته در این غار ایجاد کردهاند، شامل اتاقها، دالانها و راهروهایی که حکایت از سکونت طولانیمدت بشر در این مکان دارد. همچنین، از نظر معماری و شکل سازه، این غار نمونهای منحصربهفرد است.
در ادامه با تیم محتوای تخصصی بلاگ پایانه باشید تا از موقعیت جغرافیایی، ارزش تاریخی، آدرس، فاصله آن تا سقز و سنندج، ساعات بازدید و دیگر ویژگیهای این غار مطلع شوید.
مشخصات بازدید غار باستانی کردستان را به یاد داشته باشید!
این مشخصات را در قالب یک جدول در اختیارتان قرار دادهایم تا به هنگام شروع سفر اتوبوسی به راحتی آنها را به همراه داشته باشید:
| ویژگی | توضیحات کوتاه |
| موقعیت | ۷۲ کیلومتری شمالغرب دیواندره، شرق سقز – استان کردستان |
| قدمت | بیش از ۳۰۰۰ سال؛ شهرت به معبد هراکلس |
| نوع غار | آهکی – صخرهای، چهار طبقه با اتاقها و دالانهای دستساز |
| ارتفاع ورودی | ۲۰ تا ۲۵ متر بالاتر از سطح تپههای اطراف |
| فاصله از شهرهای مهم | سقز: ۱۰۰ کیلومتر – سنندج: ۱۶۳ کیلومتر |
| ساعت بازدید | هر روز ۸ صبح تا ۵ عصر |
| جاذبههای نزدیک | قلعه زیویه، تخت سلیمان، ارتفاعات پنج انگشت |
| منطقه حفاظتی | عبدالرزاق – یکی از ارزشمندترین زیستبومهای غرب ایران |
غار کرفتو کردستان کجاست؟
غارهای کرفتو (غارهای تاریخی کرفتو) در قلعهای به همین نام قرار دارند. موقعیت آنها بین دیواندره و سقز و در حدود ۲۰ کیلومتری شمال این مسیر در استان کردستان است. این اثر تاریخی از شناختهشدهترین و مهمترین جاذبههای استان کردستان به شمار میرود.
فاصله سقز تا این غار شگفت انگیز!
فاصله سقز تا غار صخرهای کرفتو در حدود ۱۰۰ کیلومتر است و پیمودن این مسیر با خودرو تقریباً یک ساعت و نیم زمان لازم دارد. با این حال، به خاطر کوهستانیبودن جاده و احتمال کندی حرکت در بعضی قسمتها، ممکن است زمان بیشتری لازم باشد. برای اطمینان از ایمنی و راحتی سفر، توصیه میکنیم با یک راهنمای محلی یا در قالب یک تور گروهی به بازدید از غار بروید.
فاصله سنندج تا غار کرفتو کردستان
موقعیت غار آهکی کرفتو در حدود ۱۶۳ کیلومتری سنندج قرار دارد. طیکردن مسیر جادهای آن معمولاً بین یک ساعت و نیم تا دو ساعت زمان میبرد. با این حال، برای دسترسی به ورودی غار، پس از رانندگی ممکن است بخشی از راه را از مسیرهای کوهستانی و با کمی پیادهروی طی کنید.
ساعت بازدید غار آهکی کردستان را میدانید؟
ساعت بازدید از غار کرفتو همهروزه از ۸ صبح تا ۵ عصر است و گردشگران میتوانند در این بازه زمانی از این جاذبه تاریخی دیدن کنند. توجه داشته باشید که خرید بلیط ورودی برای ورود به مجموعه الزامی است.
هزینه بازدید غارهای تاریخی کرفتو چقدر است؟
هزینه بلیط ورودی غار کرفتو برای گروههای مختلف گردشگران متفاوت است:
-
- گردشگران ایرانی میتوانند تنها با پرداخت ۵ هزار تومان وارد این مجموعه تاریخی و طبیعی شوند.
-
- گردشگران خارجی برای بازدید از غار، نیاز به تهیه بلیط به مبلغ ۵۰ هزار تومان دارند.
این تفکیک هزینهها با هدف تسهیل بازدید برای گردشگران داخلی و در عین حال تأمین بودجه نگهداری و حفاظت از مجموعه انجام شده است تا همگان بتوانند از این میراث ارزشمند بهرهمند شوند.
قدمت و تاریخچه غار کرفتو کردستان؛ هراکلس در غار کرفتو!
بر اساس مطالعات زمینشناسی، غارهای تاریخی کرفتو در دوران مزوزوئیک شکل گرفتهاند. این غار از حدود ۳۰۰۰ سال پیش تا دوره اسلامی محل سکونت انسان بوده است. ارتفاع ورودی فعلی غار از زمین حدود ۲۰ تا ۲۵ متر است.
حدود ۲۰۰۰ سال پیش، غار آهکی کرفتو به عنوان پرستشگاههای مشهور هراکلس (خدای یونانی) مورد استفاده قرار میگرفت. در یکی از اتاقها، نام هراکلیتوس را به خط لاتین حک کردهاند. بر دیوار اتاق سوم، نقش برجستهای از یک سوارکار در حال شکار گوزن وجود دارد. این نقش یادآور پیروزی گودرز اشکانی بر پادشاه ارمنستان است.
از نکات جالب غار کرفتو در کردستان، یادگار حکشده خانیگایف، خاورشناس روس است که در سال ۱۹۱۷ بازدید خود را در راهروی منتهی به طبقه دوم ثبت کرده است. همچنین در ورودی یکی از اتاقهای طبقه سوم، کتیبهای یونانی وجود دارد که به هراکلس اشاره دارد:
«اینجا خانه هراکلس است؛ هر که وارد شود، در امان است.»
گفتههای متخصصان را درباره کرفتو بخوانید!
برخی محققان معتقدند غار صخرهای کرفتو در دورهای به طور موقت توسط سلوکیان (جانشینان اسکندر) مورد استفاده قرار گرفته است. آنها پس از فتوحات مهرداد دوم اشکانی به غرب ایران آمده بودند. بر همین اساس، بسیاری آن را پرستشگاه هراکلس میدانند. همچنین شواهدی از مهرپرستی (میترا) در این غار هستند که نشاندهنده اهمیت مذهبی آن در دوران باستان است.
رازهای داخل غار کرفتو کردستان!
امروزه دسترسی به این معبد کهن به دلیل شیب تند مسیر کمی دشوار است. با ورود به غار و عبور از تالارهای سنگی، به فضایی وسیع میرسید که با راهرویی تاریک به دو حوضچه سنگی متصل است. در اتاقهای سوم و چهارم نیز نقشها و حکاکیهای جذاب دیگری وجود دارند.
در دیگر بخشهای غار، بقایای راهروها، ایوانها، اتاقهای سنگی و روزنههایی شبیه پنجره به چشم میخورد. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که غارهای تاریخی کرفتو با دورههای مهرپرستی و خورشیدپرستی نیز ارتباط داشتهاند.
ساختار و طراحی معبد هراکلس کردستان!
ساختار این غار تاریخی چهار طبقه را در دل کوه طراحی کردهاند. در طبقه سوم آن، بر سردر یکی از اتاقها کتیبهای یونانی وجود دارد. به همین دلیل، غارهای تاریخی کرفتو به معبد هراکلس (هرکول) نیز شهرت دارند. ارتفاع ورودی فعلی غار کرفتو در کردستان از سطح تپههای اطراف حدود ۲۰ تا ۲۵ متر است. مسیر دسترسی به آن در گذشته نسبتاً دشوار و از پشت کوه بود. غار آهکی کرفتو در دوره مزوزوئیک زیر آب قرار داشت و در پایان این دوره از آب بیرون آمد. هنوز هم در بخشهایی از این غار آب وجود دارد و برای دیدن بعضی قسمتها باید با قایقهای کوچک حرکت کرد. همچنین تصاویر و نقوشی که بر دیوارههای غار هستند، از دیدنیهای ارزشمند این بنای کهن به شمار میآیند.
معماری و ویژگیهای غارهای تاریخی کرفتو کردستان!
معماری غار صخرهای کرفتو دو بخش اصلی دارد: بخش طبیعی و بخش تراشیدهشده توسط انسان با معماری صخرهای.
بخش تراشیدهشده شامل ۴ طبقه است که در هر طبقه اتاقهای تو در تو، راهروها و پلههایی را از دل سنگ کندهاند و طبقات را به هم متصل میکند.
از نظر فنی و هندسی، ساختار آن مشابه ساختمانهای ساختهشده با مصالح ساختمانی است و به همین دلیل در میان غارهای صخرهای جهان شهرت دارد.
برجستهترین قسمت این معماری صخرهای، طبقه سوم غار است که دقت ویژهای در طراحی اتاقها، شکل سقفها (طاق رومی)، پنجرهها، ورودیها و پلهها به کار رفته است. بالای بعضی پنجرهها تزیینات مدور دیده میشود که با تزیینات معماری دوره مادها در تپه نوشیجان همدان قابل مقایسه است. روی دیواره برخی اتاقها و راهروهای چهار طبقه غار، نقوش انسانی، حیوانی، گیاهی و هندسی کندهکاری شده که موضوع پژوهشهای فراوان بودهاند.
در سمت جنوب غار کرفتو کردستان، صخره طبیعی دیگری قرار دارد که در کنار صخره محل غار، یک دره سینکلینال ایجاد کرده است. در اثر فرسایش مکانیکی، ستونهای سنگی کوچک و بزرگ نامنظمی به ویژه در جنوب غرب و شرق این منطقه به وجود آمده که مهمترین آنها ارتفاعات پنج انگشت است. در جنوب این ارتفاعات، سه ستون سنگی قرار دارند که از دور شبیه سه پیکر انسانی هستند. محلیها آن را سه کنیشکان (سه دختر) مینامند که از جاذبههای گردشگری منطقه است.
ارزش جهانی و ویژگیهای برجسته غار صخرهای کرفتو!
غار کرفتو در کردستان نمونهای شاخص از معماری صخرهای چند طبقه، شامل ۹ اتاق، راهروها و گذرگاههای پیچیده است. بنای کرفتو را در طول تاریخ برای کاربردهای مختلف از سکونت و پناهگاه تا پرستشگاه و نیایشگاه استفاده کردهاند. غار صخرهای کرفتو نمونهای از تکامل سکونتگاههای انسانی از غارهای طبیعی و حفرههای ساده تا فضاهای مهندسیشده دستساز است. این غار حیرتانگیز را به عنوان الگویی از معابد مهر در ایران و حتی اروپا میشناسند.
این مجموعه و چشمانداز طبیعی اطراف آن با گونههای جانوری کمیاب، چشمههای داخل و بیرون غار، موقعیت جغرافیایی ویژه بین کردستان و آذربایجان ایجاد کردهاند. نزدیکی آنها به قلمروهای باستانی ماد و آتورپاتکان، مجموعهای کمنظیر و ارزشمند در غرب ایران پدید آورده است که اهمیت فرهنگی، تاریخی و طبیعی بالایی دارد.
آیا قصد سفر اتوبوسی با پایانه به این غار را دارید؟
اگر به دنبال سفری متفاوت و پر از ماجراجویی در دل طبیعت و تاریخ هستید، غار کرفتو کردستان مقصدی است که شما را شگفتزده خواهد کرد. این غار چهارطبقه با اتاقها، راهروها و کتیبههای تاریخی، روایتی زنده از زندگی انسانهای هزاران سال پیش را پیش چشم شما میآورد. مسیر دسترسی کوهستانی و چشماندازهای بینظیر اطراف غار هم تجربهای ناب از طبیعت بکر کردستان را برایتان به وجود خواهد آورد.
برای اینکه سفرتان راحت و بیدغدغه باشد، میتوانید بدون نیاز به خودروی شخصی، با خرید بلیط اتوبوس از سایت یا اپلیکیشن پایانه راهی این سفر تاریخی و جذاب شوید. با یک سفر اتوبوسی امن و مقرونبهصرفه، تنها کافی است تاریخ، مبدا و مقصد سفرتان را آسان ثبت کنید تا ماجراجویی شما در میان کوههای کردستان و غار شگفتانگیز کرفتو آغاز شود.