اگر عکس آب انبار سردار بزرگ قزوین را دیده باشید خواهید دید که چه بنای تاریخی و منحصربهفردی است. آب انبار سردار قزوین را به سفارش برادران بانفوذ محمد حسن خان سردار و محمد حسین خان سردار، از حاکمان برجسته در دوره فتحعلیشاه، بنا کردند. این اثر امروزه بخشی ارزشمند از میراث تاریخی غنی شهر به شمار میرود.
شهر قزوین در گذشته بیش از ۱۰۰ آبانبار داشته، اما امروزه از تعداد آبانبارهای سالم و باقیمانده کمتر از ۱۰ عدد است. دلیل اصلی این امر، توسعه سریع شهر قزوین و نرخ بالای مهاجرت در آن بوده است.
آب انبار سردار راه آهن قزوین بزرگترین آب انبار تک گنبدی قزوین و ایران است. گنبد آجری آن دارای نورگیر و یک بادگیر بوده که پنجاه پله به سمت پایاب آن راه دارد. داخل گنبد آب انبار سردار شهر قزوین را با کاشیکاریهای نفیس و چشمگیر تزئین کردهاند. در بیرون آن هم دو سکو وجود دارد که رهگذران میتوانستند روی آنها بنشینند و استراحت کنند.
حالا در ادامه مطالب بلاگ پایانه میخواهیم به بررسی موقعیت جغرافیایی، تاریخچه، معماری اب انبار سردار بزرگ در قزوین و ارائه اطلاعاتی در مورد آب انبارهای دو قلوی قزوین بپردازیم.
موقعیت جغرافیایی آب انبار سردار بزرگ قزوین کجاست؟
آبانبار تک گنبدی قزوین در سمت شرق خیابان راه آهن این شهر قرار دارد. موقعیت جغرافیایی این بنا، در جنوب شرقی بافت تاریخی قزوین است. با احداث خیابان راه آهن در امتداد خیابان سپه، مخزن این آبانبار در کنار خیابان قرار گرفت. امامزاده حسین (ع) و محله قلعه در سمت غرب و مسجد سنجیده در سمت شرق از جمله بخشهایی هستند که آب انبار سردار قزوین در میان آنها قرار گرفته است.
آدرس آب انبار سردار بزرگ قزوین: ایران، استان قزوین، قزوین، محله راه ری، خیابان راهآهن، نبش کوچه شهید علوی
تاریخچه و قدمت آب انبار سردار بزرگ قزوین چگونه است؟
این آبانبار در سال ۱۲۲۷ هجری قمری را به دست محمدحسنخان و محمدحسینخان سردار، از سرداران فتحعلیشاه قاجار ساختهاند. بنیانگذاران این آبانبار دو برادر به نامهای محمد حسن خان و محمد حسین خان بودند که در زمان فتحعلیشاه، محمدشاه و ناصرالدینشاه از سرداران برجسته بودند. هر یک از این دو برادر آبانباری در قزوین ساختند که هر دو به نام «سردار» معروف شدند، در حالیکه یکی بزرگتر از دیگری است.
معرفی آب ابنارهای دو قلوی سردار قزوین!
گفتنی است که بزرگترین آب انبارهای دوقلو در این شهر قرار دارند. آب انبار سردار قزوین به عنوان یکی از بزرگترین آب انبارهای تک گنبدی ایران معروف است. این بنا با ویژگیهای معماری شگفتانگیز میراث فرهنگی منطقه را بازتاب میدهد. یکی دیگر نیز آب انبار سردار کوچک قزوین است که قل آب انبار سردار بزرگ در قزوین نام دارد.
آب انبارهای دو قلوی سردار قزوین را که در سال ۱۲۲۷ هجری قمری ساختهاند، جایگاهی ارجمند در چشمانداز تاریخی قزوین دارند. این نگهبانان منابع آبی گرانبها، همچنان الهامبخش و شگفتیآفرین باقی ماندهاند و بازدیدکنندگان امروزی را به کاوش در ژرفای پرماجرای خود و آشنایی با میراث نسلهای گذشته فرا میخوانند.
در کنار این آبانبارها، مدرسه سردار نیز قرار دارد که یادگاری ماندگار از آنان بوده و نمادی از توجهشان به آموزش و توسعه اجتماعی را نمایان میسازد.
با معماری زیر زمینی آب انبار سردار بزرگ قزوین آشنا هستید؟
قزوین، شهری کهن در دامنههای رشتهکوه البرز، همواره به خاطر سامانههای نوآورانه مدیریت آب شهرت داشته است. نمونه بارز آن آب انبارهای سنتی ایرانی یا همان آب انبارهای قزوین هستند. این مخازن کهن، با طراحی ویژه برای ذخیره و بهرهبرداری بهینه از آب، نقشی حیاتی در پایداری جوامع در طول تاریخ ایفا کردهاند.
معماری ورودی یا راه شیر آب انبار سردار قزوین چگونه است؟
این آب انبار سامانهای بزرگ و جالب از تأمین آب شهری بوده که گنجایش مخزن آن هزاران متر مکعب است. در دو سوی ورودی آب انبار سردار، سکوی سنگی برای نشستن و استراحت، مسیر سنگی و پلههایی با ارتفاع متوسط ۲۵ سانتیمتر وجود دارد که به کانال مشهور منتهی به «راه شیری» با سقفی قوسی شکل میرسد.
ورودی باشکوه آن، طاقهای جناقی دارد و بازدیدکنندگان را به دنیای زیرزمینیای دعوت میکند که از طریق «راه شیر»( گذری به عمق دوازده متری زمین) قابل دسترسی است. هرچند این گذرگاه، دورانهای زیادی را پشت سر گذاشته اما همچنان جذابیت تاریخی خود را دارد. اما متاسفانه سه عدد از پلههای سنگی اولیه آن از بین رفتهاند. سقف داخلی طاق میانی با آجرکاری و رسمیبندی و استفاده از فضاهای تزئینی همراه بوده که با کاشیکاریهای بیشتر آراستهاند.
معماری بخش ذخیر آب یا پاشیر در آب انبار تک گنبدی قزوین!
در انتهای «راه شیر»، پا شیر قرار دارد؛ که قلب آبانبار و محل ذخیره آب است. در اینجا دیوارهایی ساختهشده از آهک و ساروج (ملاتی سنتی شبیه به سیمان) استحکام لازم را برای تالار وسیع فراهم میکنند. گنبد بزرگ آبانبار را که با آجر ساختهاند، در بالای آن قرار دارد و بادگیری مرتفع بر فرازش دیده میشود که ارتفاعی نزدیک به ۳۰ متر دارد. این شگفتی معماری ظرفیت چشمگیری دارد و میتواند حدود ۳۶۰۰ متر مکعب آب را که از سه قنات تاریخی «خُمارتاش»، «خیابان» و «کیفوری یا طیفوری» تأمین میشد، ذخیره کند.
از معماری گنبد و بادگیر آب انبار سردار راه آهن قزوین چه میدانید؟
گنبد عظیم آب انبار سردار شهر قزوین آجری است و بادگیر در بلندترین بخش آن قرار دارد. ارتفاع آن از بلندترین نقطه تا کف مخزن حدود ۵/۲۸ متر است. اما امروزه به اندازه ۳ متر از کف پر شده و در نتیجه ارتفاع آن ۵/۲۵ متر اندازهگیری میشود. علاوه بر بادگیر مرکزی، چهار روزنه مشبک دیگر نیز بر روی گنبد برای تهویه تعبیه شده است.
نکات و پیشنهادها برای بازدید از آب انبار سردار تک گنبدی قزوین:
مکانیابی آب انبار سردار شهر قزوین در خیابان راه آهن است؛ خیابانی که از قدیمیترین خیابانهای قزوین به شمار میرود. در انتهای جنوبی این خیابان، ایستگاه راهآهن قزوین قرار دارد که تقریباً جنوبیترین نقطه شهر است و پس از آن دیگر بخش مسکونی و شهری وجود ندارد. اگر با قطار به قزوین بیایید، این آبانبار میتواند یکی از نخستین گزینههای بازدید شما باشد.
در هنگام بازدید، حتما به توضیحات راهنما توجه کنید. جالب است بدانید این مکان بزرگ زمانی پر از آب پاک و قابل مصرف بوده و شما اکنون بر روی کف آن قدم میزنید. طراحی بنا بهگونهای بوده که جریان باد روی آب حرکت کرده و امواج کوچکی ایجاد میکرده است تا از رکود و فساد آب جلوگیری شود که موضوعی بسیار شگفتانگیز در نوع خود است.
چه جاهای دیدنی در اطراف آب انبار سردار بزرگ قزوین هستند؟
آب انبار سردار راه آهن قزوین فاصله چندانی با امامزاده حسین (ع) ندارد و با حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی در کوچه شهید ابراهیم سمیعیراد میتوانید به آن برسید.
در شمال خیابان راه آهن، خیابان سپه قرار دارد که قدیمیترین خیابان ایران است و مسجد جامع قزوین در میانه آن واقع شده است. کنار این مسجد نیز آبانبار دیگری وجود دارد که به «آب انبار مسجد جامع» معروف بوده و امروزه به بازار صنایع دستی تبدیل شده است. درست مقابل در مسجد جامع و آن سوی خیابان سپه، تابلویی خواهید دید که شما را به آب انبار حکیم راهنمایی میکند. در شمالیترین بخش خیابان سپه نیز مجموعه حکومتی دوره صفوی قرار دارد.
فراموش نکنید که همه جاذبههای گردشگری گفته شده، در شعاع ۱۵ دقیقه پیادهروی از آب انبار سردار قزوین و در فاصلهای بسیار نزدیک واقع شدهاند.
سخن آخر با بازدیدکنندگان این آب انبار قزوین!
چنانچه قصد دارید سفری تاریخی و متفاوت به قزوین داشته باشید، بازدید از آب انبار سردار راه آهن قزوین یکی از بهترین انتخابها خواهد بود. این شاهکار معماری قاجاری با گنبد عظیم و ورودی باشکوه خود، شما را به دنیایی زیرزمینی و پر از شگفتی میبرد. تصور کنید بعد از یک سفر راحت با اتوبوس VIP، مستقیماً در دل بافت تاریخی قزوین قدم بزنید و از تماشای بنای کهن آب انبار تک گنبدی قزوین که روزگاری منبع اصلی تأمین آب شهر بوده لذت ببرید.
برای داشتن تجربهای آسان، مطمئن و اقتصادی، همین حالا از طریق سایت یا اپلیکیشن پایانه بلیط اتوبوس خود را خریداری کنید. با چند کلیک ساده، صندلی دلخواهتان را رزرو کرده و بدون دغدغه راهی سفری شوید. در این سفر تاریخ، معماری و فرهنگ یکجا در قلب قزوین برایتان زنده خواهد شد. پایانه با ارائه گزینههای متنوع، امکان انتخاب بهترین مسیر و ساعت حرکت را برایتان فراهم کرده تا سفر به آب انبار سردار قزوین به خاطرهای ماندگار تبدیل شود.
چنانچه علاقهمند به خواندنیهای بیشتر در مورد جاهای دیدنی قزوین هستید از لینکهای زیر بازدید کنید: